Beyin

Biz insanlar, tümüyle aciz halde doğarız. Yürüyene kadar bir yıl geçer; biçimlenmiş düşünceleri dile dökene kadar kabaca iki yıl, başımızın çaresine bakar hale gelene kadar birçok yıl daha… Şimdi bir de memelilerin çoğu için geçerli olan duruma bakalım. Sözgelimi yunuslar, daha doğduğunda yüzmeye başlarlar; zürafalar ayakta durmayı saatler içinde öğrenirler; bir zebra yavrusu da doğumunu izleyen kırk beş dakika içinde koşabilir. Hayvan yavrularındaki bu hızlı gelişimin nedeni, beyinlerinin büyük oranda önceden programlanmış bir şablona göre bağlantı kurmasıdır. Ancak bu hazırlık için ödenen bedel de esneklik olacaktır.

Sizi siz yapan, beyninizde gelişen değil, beyninizde yok edilen şeylerdir aslında.

Romanya Devlet Başkanı Nikolay Çavuşesku, nüfus ve beraberinde iş gücünü arttırmak amacıyla 1966’da doğum kontrolünü ve kürtajı yasakladı. Devletin jinekologları, doğurganlık yaşına ulaşmış kadınları muayene ederek, yeterli sayıda çocuk doğurmalarını güvence altına almaktaydı. Çocuk sayısı beşten az olan askerler ise, özel bir vergi ödemekle yükümlüydüler. Doğum oranları böylece birden fırladı. Ancak çocuklarının bakım masraflarını karşılayamacak kadar yoksul olan birçok aile, onları devletçe yönetilen yetimhanelere bırakmak zorunda kalıyordu.

Dünyayla ilgili olarak oluşturulan ayrıntılı beklentiler görme korteksinde talamusa ulaştırılır. Talamus, bunları gözlerden gelen bilgiyle karşılaştırır. Karşılaştırma sonucu beklentilere uyuyorsa, görme sistemine yeniden yönlendiren etkinliğin oranı da çok düşük olur. Talamus’un yaptığı, aslında gözlerin ilettiği bilgiyle beynin içsel modelinin öngördükleri arasındaki farkı bildirmektir.

Bilinç, beklenmeyen bir şey olduğunda, bir sonraki adımımızı hesaplamaya ihtiyaç duyduğumuzda devreye girer. Böyle işleri mümkün olduğunca otomatik pilot üzerinde yürütmeye çalışsa da, sürekli falsolu topların geldiği bir dünyada bu her zaman mümkün olmayabilir.

Montegue’nun bulgularına göre, bir katılımcı görüntülerden ne kadar iğreniyorsa, muhafazakar eğilimleri de o oranda güçlüdür; iğrenme duygusu azaldıkça da liberal eğilimler güç kazanmaya başlar. Aralarındaki bu ilişki öylesinde güçlüdür ki, bir katılımcının iğrendirici tek bir görüntüye verdiği nöral tepkilerden yola çıkarar, siyasi ideoloji test puanlarını yüzde 95 kesinlikle öngörmek mümkündür.

Otizm, nüfusun yüzde 1’ini etkilen nöre-gelişimsel bir bozukluktur. Bu bozukluğun ortaya çıkmasında hem genetik hem de çevresel etkenlerin rol oynadığı anlaşılmışsa da, otizm tanısı konan bireylerin son yıllarda arttığı gözlenmiştir. Bu artışı açıklayabilecek kanıtların sayısı ise çok azdır.Otizmden etkilenmemiş insanlarda başkalarının dıygı ve düşünceleri hakkında toplumsal işaretler aramada rol alan birçok beyin bölgesi vardır. Bu beyin etkinlikleri, otizmli insanlarda aynı derecede güçlü değildir. Buna paralel olarak toplumsal becerileri zayıflamıştır.